ne kadarı kurgu?

ne kadarı gerçek?

bir durup düşün

an'a gel

zor

en'ler neden yok hayatında

neden eksik geliyor bir şeyler

diyelim ki

eve dönmek gibi

bazen

öylesine

yaşamak

lal olmak

en sonunda! 

 Kimi şeyleri öğrenmek, kabullenmek ve onunla ilgili harekete geçmek üzere geçirilen süre bazen bir ömür sürmüş gibi hissettiriyor. “Tamam, bir karar aldım ve bununla devam edeceğim” dediğin anda bile “ya bir ihtimal…” sorusu kurcalıyor zihnini ve kalbini. Mantığa iyi gelen her zaman kalbe iyi gelmeyebiliyor ya da tersi. Peki insan her ikisine de güvenemediği zaman nasıl hareket eder ki?

 "Zihnin bitip dünyanın başladığı yer neresidir? " (Clark & Chalmers, 1998)

zihnin gerçekliğinden/ dünyasından taşıp da herhangi bir şey ile temas eden ama tam da o temas anında kendi gerçekliğini bitiren... 

içinde dolup dolup taşamayan ve taşamadığı için de seni kemiren, bedeninde bir yerlerde olduğu sandığın ya da belki orada olan, duygu ve/veya düşünceleri her hücrenden ve belki de her an'dan silip atabilmeyi deli gibi istemek ama yine de ona sıkı sıkıya sarılmak! şizofrenik bir döngü ya da kendi içine katlanma hali... ölçeğini bilmediğin bir şeyin sınırını nasıl bilebilirsin?

“In an architectural drawing, the rich reality of the building being drawn is always fighting a losing battle with the limitations of the drawing itself. There are two possible consequences of that defeat. One is that the drawing ends up a very poor substitute for the actual thing. The other, and this always happens in a good drawing, is that some aspect of the design deemed important for a particular purpose can, by the exclusion of many other aspects, be more vividly rendered, possibly even more vividly than in the actual building.” (Allen&Oliver, 1981, p.14)

neşteri aldı cerrah eline,
elini koydu büyücü tenine,
biraz kan aktı o açılan çizgiden,
bir ürperti mi o gelen,
dokundu cerrah,
hissetti büyücü,
hangisi daha yakın,
hangisi tema(s) halinde,
mesafeli mi şimdi cerrah bedenin içinde,
ne kadar derine inebilir büyücü,
iki uç mu,
bir nokta mı,
karşı karşıya mı,
sırt sırta mı,
cerrah mı,
büyücü mü,
.

telefon çalar,

karşıdan gelen ses tedirgin

kötü bir haberim var

ne oldu?

(kötülerden kötü düşündü o an,

tedirgin,

sırada ne vardı acaba,

güneş de gitti

bilir gibi)

bir ölüm daha

keşkeler sonra

çünkü hep var 

hep olacak

biliyor ama

bir de anlatabilse kendine

peki diyor

ne diyecek bilmiyor hala

biraz sindirmek gerek

sonra bir telefon daha

ağlayan kim olsa dayanamaz

yine dayanamıyor

bir de sevdiği biri olunca

hayat diyor

ölüm diyor

öpünce geçer mi?

"We are too late for gods and for being. Being's poem, just begun, is man." Heidegger

"A mind stretched by a new idea can never return to its original dimensions. " Socrates 

Belki de bunca çaba bir an sahiden gülümseyebilmek içindir…

Bazen nedensiz yere ağlamak gelir, bir şey düğümlenir ya boğazına… Nedensiz değildir elbette, görmek, duymak, farkına varmak istemediğimizdendir o. Şeyleri bulanık hale getirmek insan zihninin kendini koruma hali sanırım. Daha doğrusu hislerini. Bazı sorular o bulanıklığı açma girişimidir sadece. Toz pembelere sarılmışken hem de, soruların gerçekliği biraz sarsıcı. Neden? Çok basit bir soru aslında, her ne kadar cevabı öyle olmasa da. Kişilik olur bazen cevap, bazen kültür, bazen toplumsal baskı, bazen de sadece susmak istemek çığlık atmamak için. Bu kadar çok kötülüğü dile getirmemek, görmemekten, hissetmemekten ya da canını acıtmamasından değil, dile geldiğinde daha da gerçek olmasından belki de. Kaçış mı bu? Nereye kadar? Bir gülümsemeye kadar mı ya da inadına kahkaha atabilmeye kadar. Ya da kim bilir aynı kaosun içinde kaybolana kadar. Yön bulmak için hep kayıp mı olmak gerek? Her kayıp yeni bir yol mu yoksa? Umutlu olmak mı gerek her yol ayrımında, yoksa üzülmek mi doğrusu? Ya da bir doğru yoktur da geriye dönüp bakmalar vardır sadece. Her geriye dönüş acılı mıdır? Hiç mi yok iyi ki’ler. Varsa da neden ilk onlar gelmezlerki akla? Azlar mı güçsüzler mi yoksa? Ya da hepsi geçmişin karanlığında boğulup kaldılar mı? Bu hayatın bir iyisi olmalı ve de gülümsemesi. Ama önce insanlığı olmalı, o ‘insanlık’ neyse hatırlanmalı. Başını çevirip gidememeli insan, bir dönüp bakabilmeli, konuşabilmeli. Ya da merhaba diyebilmeli. Nerede veya ne zaman kaybolduk bu kadar. Onca kalabalık içinde kayıp giden ruhlara döndük adeta. Bugün hayata kocaman bir güneş açmalı. Tüm karanlıkları silecek, tüm kötülükleri aydınlatacak ve tüm ışıkları yeniden pırıl pırıl yapacak… Bir gülümseme ile başlamalı gün, kahkahaya dönüşebilmeli hayat. Bir göz açıp kapasıya dememişler miydi yoksa? 

YAZARIN YÜZÜ

Kim, dedi?

Nasıl biri?

Var mı sahi bir önemi?
‘Suret’ ne ki?

Form / Deformation / Transformation / Performance

zaman-mekan

“Bir yeri terk edin, örneğin bir evi. Ve mesela beş yıl sonra geri dönün. Orası değişmiştir. Bunu söylediğimizde dahi zamandan değil yerden bahsediyoruz.”* O halde nasıl oluyor da zaman ve mekanı iki ayrı şey gibi düşünmeye çalışıyoruz? Belki de sırf bu sebeple zaman ve mekan değil de zamanmekan demek faydalı olabilir(mi).

“Mekân içindeki fiziksel hareket olmak yerine, zihinsel bir hareket, anımsama (recollection) olarak tanımlar zamanı Deleuze. Şimdi, sürekli olarak geçmişe dönüştüğü, geçmekte olduğu için, bu kayma, geçme eyleminin ta kendisidir. İkisini birbirinden ayırt etmek, zamanı doğrusal bir akış olarak kavramak olanaksızdır der Bergson: “Bu geçiş ne doğrusal, ne de kronolojiktir, çünkü zaman sürekli olarak ikiye yırtılır, bir yandan belirsiz bir gelecek yönüne kayarken öte taraftan mutlak bir geçmiş içinde kaybolur.”” **

* ’14 Kasım ADT seminer/ Bülent Tanju

**zaman-mekan ve mimarlıklar/ Bülent Tanju

Gökyüzünün siyahlığı yerini maviye bırakmaya başlarken, hafif hafif kızıllığını da serpiştiren güneş ile birlikte derin bir nefes aldı kız. İyot dolu, huzur dolu bir deniz kokusu doldu nefesine. Kötü uyandı aslında, kabuslar vardı tüm gece rüyasında. Ama öyle güzeldi ki gün, gökyüzü... Aynanın karşısına geçti sonra. Başta çok zorladı kendini, gül bakalım, gülmelisin, hadi ama! Sonunda baktı aynadaki suretine, başlamış gülmeye ya da en azından tebessüm ediyor. İşte şimdi gerisi gelirdi artık. Ne yazmıştı o pembe kağıda, her sabah uyanınca görsün diye: "Bugün yeni ve umut dolu bir gün olacak". Birçok şeyi yapamazdı, beceremezdi, belki de elinden hiçbir şey gelmezdi dünyayı, kötülükleri değiştirmek için. Ama inanmak öyle mi? Hiçkimse karışamazdı buna, engelleyemez, müdahale edemezdi. Inancı ve suratına zoraki de olsa yerleştirdiği tebessümüyle indi sahile. Öyle yumuşaktı ki kumlar, terliklerini eline alıp devam etti yürüyüşüne. Ne tuhaftı ten, hissetmek. Huzur aramak, mutluluk aramak ne saçma bir şey diye düşündü o an. Insan arayarak bulamazdı ki huzuru. Izin vermeliydi sadece, bırakmak kendini, telaşı, düşünmeyi. Tek yol buydu işte. Ama insan beyni bu rahat durur mu hiç. Bir yudum huzur bul yeter ki, bir vesvese yığını üşüşür ki beynine sorma! Hiç anlamadan kaptırıverirsin kendini düşüncelere, bir de bakarsın hem o an, hem o anın büyüsü hem de huzurun kaçmış, gitmiş...

Giden anı yolcu edip, devam etti kız yürüyüşüne ancak daha fazla sabredemedi, daha doğrusu erteleyemedi endişelerini. Bir bank bulup ilişti kıyısına. Evden çıktığından beri elinde sıkı sıkıya tuttuğu mektubu açmaya başladı, usul usul...

Gelen son birkaç mektuptan bir şeyler sezmişti aslında. Sormuştu da üstelik neler olduğunu. Ancak hep kaçamak yanıtlar vardı her gelen mektupta. Ama bu sefer ki başka. Bazı yerler çok kararlı, öyle her şey açık açık yazılmış. Bazı yerler var ki titremiş harfler, boynu bükük biraz, tereddut girmiş araya. Fakat karar vermiş yazan bir kez, anlatacak her şeyi, çünkü belki bu, belki de son... 

Sezmek başka, okumak başka şey. Sezsen, inkar edebilirsin, olmaz, benim kaygılarımdır diyebilirsin. Kandırabilirsin yani kendini. Ama okumak öyle mi. Okuyup anlamak, görmek, inkar edememek. 

Mektup demek; uzak demek, dokunamamak demek, görememek, duyamamak... Belki de o yüzdendir hani, o öpüşler mektupları. Onun eli, kokusu, ruhu değdi ya yazarken. Bir yakınlık, bağ kurma arzusu. Özlem dolu, kucak kucak... Özlemek, ama bir şey yapamamak. O orada zoraki, kız burada özgürlüğünde sürgün. Öyle bir çaresizlik ki! Tüm bu gözyaşları aksa, karışsa şu denize. Silip süpürse deniz, tüm o dertleri, çaresizliği, uzaklığı... Bir yol olsa, bir yolu olsa, ahh bir yol olsa...

"Saatin kendisi mekan, yürüyüşü zaman, ayarı insandır... Bu da gösterir ki, zaman ve mekan, insanla mevcuttur!" 

                                                                                                      Saatleri Ayarlama Enstitüsü, s.33

Dear
Alex,
Today
Is
My
Birthday
                hnd...

 

Can suyunu aldıktan sonra toprağa tutunmak gerek,

Yağmurdan kardan beslenmek,

Tüm kırmızıları kıskandırarak taçlanmak,

Ama yine de korumak kendini,

Sevmek ve sevilmek,

Her şeye rağmen,

Terk edenlere hoşçakal demek,

Gelenlere hoşgeldin,

Sonra bahara hazırlanmak gerek,

Belki biraz budanmak,

Daha gür,

Daha güzel,

Daha sevilesi olmak için...

Yeniden yağmurlarda ıslanmak gerek,

Sonra beklemek,

Beklerken ölmemek,

İnadına tutunmak hayata,

Belki sonra,

...

Ama yine de vazgeçmemek,

Her şeye,

Herkese,

Hatta kendine rağmen,

Bir türkü tutturmak belki,

Ya da sadece dinlemek,

Sonra farkında olmak gerek,

Bak ne diyor üstat:

"Hayat kısa, kuşlar uçuyor"

Belki de sırf bu yüzden,

Şöyle durup,

Derin bir,

Nefes almak,

Gerek!

       “Anlatabilmek için anlatılacakların olgunlaşmasını beklemek lazım. Bir acıyı zamansızca anlatmak dokusunu bozar, beklemek lazım.” (Ayfer Tunç, Dünya Ağrısı, s.71)

Bazen bazı sözlerin üzerine söylenecek hiçbir söz olmaz. Ama yine de alamazsın ya kendini, yani bilirsin yazılan her şey, hiçbir şeydir aslında. Fakat Cem Karaca ‘Bence artık sen de herkes gibisin’ diyorsa, Nazım’ı anıyorsan en sevdiğin dizeleriyle, karışıyorsun işte…

Çoğu zaman öyle zor ki anlatabilmek, bu yüzden belki de uydurduğumuz hikâyeler, dinlediğimiz şarkılar, çektiğimiz fotoğraflar. Yerini tutar mı peki? Zor, sorunun kendisi daha zor. Çünkü düğümlenen o şeye yenik düşmemek için itmek istiyor insan, başını çevirmek, başka bir şeyler düşünmeye çalışmak. Kaçmak mı peki bu, yüzleşememek, ya da belki dayanamamak. Acı unutulmaz ki zaten, üzerini örtersin işte, içini ısıtmasını istediğin bahara sarılırsın sımsıkı. Geçmez belki ama konuşmaya başlayabilirsin o zaman, kendin bile inanamazsın sonra, sanki başka birisindir o an, kendine yabancılaşmak böyle zamanlarda mı başlar? Bilim kurgu filmlerindeki gibi başka zaman aralığında devam eder o an, tek fark istediğin hatta istemediğin bir an dönebilirsin. Ne çok şey var anlatamadığımız. Bu yüzden belki tüm o ‘mış gibi’ hallerimiz.

Çünkü: Hayat diye bir şey yokmuş, bizim hayat dediğimiz bir şey varmış…

Özlemek zor, hele bir daha hiç göremeyeceğini bildigin birini özlemek daha zor...

Hani denir ya; karla karışık yağmur,

Tam da böyle bir şey iste,

Aci ile karışık özlem...